📊 Document Analysis (Phân tích tài liệu)

🔍 Tổng quan

Document Analysis là một kỹ thuật thuộc nhóm Data Analysis Techniques, được sử dụng để xem xét và phân tích các tài liệu hiện có nhằm thu thập thông tin, xác thực dữ liệu, hoặc xác định các yêu cầu của dự án.
Đây là phương pháp phổ biến trong giai đoạn khởi tạo và lập kế hoạch dự án, giúp nhóm dự án hiểu rõ bối cảnh, yêu cầu, chính sách, quy trình, và ràng buộc hiện hành trước khi đưa ra quyết định hoặc lập kế hoạch chi tiết.

Kỹ thuật này giúp tiết kiệm thời gian bằng cách tận dụng các nguồn thông tin sẵn có như báo cáo, quy trình vận hành, hợp đồng, tài liệu kỹ thuật hoặc tài liệu dự án cũ.

🎯 Mục tiêu sử dụng

  • Thu thập và xác minh thông tin nền tảng của dự án.
  • Hiểu rõ yêu cầu kinh doanh, kỹ thuật, pháp lý và các ràng buộc có sẵn.
  • Phát hiện khoảng trống thông tin hoặc xung đột dữ liệu giữa các tài liệu.
  • Hỗ trợ việc xác định yêu cầu (requirements) chính xác hơn.
  • Tạo cơ sở cho việc lập kế hoạch, quản lý rủi ro, và ra quyết định.

🧩 Cách thực hiện

  1. Xác định phạm vi phân tích: Xác định rõ mục tiêu (ví dụ: thu thập yêu cầu nghiệp vụ, đánh giá quy trình, hoặc kiểm tra tính tuân thủ).
  2. Thu thập tài liệu liên quan: Tập hợp các tài liệu hiện có như:
    • Tài liệu chiến lược, business case, feasibility study.
    • Quy trình vận hành chuẩn (SOPs).
    • Chính sách, quy định, hợp đồng, tiêu chuẩn kỹ thuật.
    • Báo cáo kết quả từ các dự án trước.
  3. Đánh giá độ tin cậy của tài liệu: Kiểm tra nguồn gốc, thời gian cập nhật, và mức độ phù hợp với dự án hiện tại.
  4. Phân tích nội dung: Xác định các yếu tố quan trọng như mục tiêu, ràng buộc, yêu cầu, rủi ro tiềm ẩn.
    • Có thể sử dụng kỹ thuật content analysis hoặc comparative review để đối chiếu giữa các tài liệu.
  5. Tổng hợp kết quả: Ghi lại phát hiện, điểm mâu thuẫn, và thông tin còn thiếu. Các phát hiện này có thể được bổ sung vào Assumption Log, Requirements Documentation, hoặc Risk Register.
  6. Xác minh với bên liên quan: Trình bày kết quả phân tích để xác thực và thống nhất trước khi sử dụng làm đầu vào cho các quy trình tiếp theo.

📘 Ứng dụng trong các quy trình PMP

  • Develop Project Charter: Sử dụng tài liệu hiện có để hiểu rõ bối cảnh và lý do của dự án.
  • Collect Requirements: Phân tích quy trình và báo cáo để xác định yêu cầu người dùng và nghiệp vụ.
  • Plan Quality Management: Xem xét các tiêu chuẩn chất lượng, quy định nội bộ, hoặc ISO liên quan.
  • Identify Risks: Tìm ra các rủi ro tiềm ẩn được ghi nhận trong tài liệu quá khứ hoặc báo cáo tương tự.
  • Control Scope: So sánh yêu cầu ban đầu với kết quả thực tế để phát hiện sự sai lệch.

💡 Ví dụ thực tế

Trong dự án triển khai hệ thống quản lý nhân sự (HRM), nhóm dự án cần hiểu rõ yêu cầu về quản lý chấm công và tính lương.
Nhóm tiến hành Document Analysis với các tài liệu sau:

  • Quy trình chấm công và tính lương hiện hành (SOP nội bộ).
  • Báo cáo kiểm toán nhân sự năm trước.
  • Hợp đồng lao động mẫu.
  • Chính sách tiền lương và thưởng của công ty.

Kết quả phân tích cho thấy:

  • Có hai quy trình chấm công khác nhau giữa khối văn phòng và khối sản xuất → cần thống nhất quy trình.
  • Chính sách thưởng chưa được tự động hóa → bổ sung yêu cầu tính năng mới.
  • Một số dữ liệu chấm công bị sai do thiếu đồng bộ giữa máy quét vân tay và phần mềm → xác định rủi ro tích hợp hệ thống.

⚙️ Lợi ích

  • Giúp hiểu rõ hiện trạng và yêu cầu thực tế trước khi lập kế hoạch.
  • Giảm sai sót do thiếu hoặc hiểu sai thông tin đầu vào.
  • Hỗ trợ phát hiện các khe hở quy trình hoặc rủi ro tiềm ẩn.
  • Tăng tốc độ lập kế hoạch nhờ tận dụng thông tin sẵn có.
  • Nâng cao tính chính xác và nhất quán trong tài liệu dự án.

📎 Tải Template

👉 Bạn có thể tải Document Analysis Template (bao gồm checklist và ví dụ minh họa) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/