Emotional Intelligence (EI) hay Trí tuệ cảm xúc là một kỹ thuật thuộc nhóm Interpersonal and Team Skills Tools and Techniques, giúp nhà quản lý dự án và các thành viên hiểu, quản lý và điều tiết cảm xúc của bản thân cũng như của người khác. Đây là năng lực quan trọng để xây dựng quan hệ tốt, xử lý xung đột, giao tiếp hiệu quả và duy trì động lực trong nhóm.
🎯 Mục đích
- Cải thiện hiệu quả giao tiếp và hợp tác trong nhóm dự án.
- Tăng khả năng lãnh đạo và ảnh hưởng tích cực đến người khác.
- Giảm căng thẳng, xung đột và hiểu lầm trong quá trình làm việc.
- Thúc đẩy tinh thần đồng đội và hiệu suất công việc.
⚙️ Năm thành phần chính của Trí tuệ cảm xúc (theo Daniel Goleman)
-
Self-Awareness (Tự nhận thức)
- Khả năng nhận biết cảm xúc, điểm mạnh, điểm yếu và tác động của bản thân đến người khác.
- 🧩 Ví dụ: Người quản lý nhận ra mình đang căng thẳng và chủ động điều chỉnh giọng điệu khi nói chuyện với nhóm.
-
Self-Regulation (Tự điều tiết)
- Kiểm soát cảm xúc tiêu cực, tránh phản ứng bộc phát hoặc quyết định vội vàng.
- 🧩 Ví dụ: Khi có xung đột, người lãnh đạo chọn cách lắng nghe và phản hồi bình tĩnh thay vì tranh cãi.
-
Motivation (Động lực nội tại)
- Duy trì sự nhiệt huyết, tinh thần tích cực và cam kết với mục tiêu dự án.
- 🧩 Ví dụ: Thành viên nhóm nỗ lực hoàn thành công việc đúng hạn dù gặp khó khăn, vì hiểu rõ mục tiêu chung của dự án.
-
Empathy (Thấu cảm)
- Khả năng hiểu cảm xúc, quan điểm và nhu cầu của người khác.
- 🧩 Ví dụ: Project Manager nhận thấy một thành viên trầm lắng trong cuộc họp và hỏi riêng để tìm hiểu nguyên nhân, hỗ trợ kịp thời.
-
Social Skills (Kỹ năng xã hội)
- Xây dựng và duy trì các mối quan hệ tích cực, tạo ảnh hưởng và dẫn dắt nhóm hiệu quả.
- 🧩 Ví dụ: Lãnh đạo dùng lời khen đúng lúc để khuyến khích tinh thần làm việc nhóm.
💬 Ứng dụng trong quản lý dự án
- Trong giao tiếp: Giúp hiểu cảm xúc của stakeholder và điều chỉnh thông điệp phù hợp.
- Trong đàm phán: Giữ bình tĩnh, nhận diện động cơ cảm xúc của đối tác để đạt thỏa thuận win-win.
- Trong giải quyết xung đột: Kết hợp với kỹ thuật Conflict Management để hướng xung đột thành thảo luận mang tính xây dựng.
- Trong lãnh đạo: Xây dựng niềm tin, truyền cảm hứng và duy trì văn hóa nhóm tích cực.
💡 Lợi ích
- Tăng khả năng lãnh đạo và quản lý nhóm.
- Cải thiện tinh thần và năng suất làm việc.
- Tạo môi trường làm việc tin tưởng, cởi mở và tôn trọng.
- Giúp quản lý áp lực và thay đổi tốt hơn.
⚠️ Hạn chế
- Khó đo lường và đánh giá định lượng.
- Yêu cầu thời gian rèn luyện lâu dài để phát triển bền vững.
- Dễ bị hiểu sai nếu lẫn lộn giữa kiểm soát cảm xúc và kìm nén cảm xúc.
- Cần kết hợp với kỹ năng giao tiếp và phản hồi để phát huy tối đa hiệu quả.
🧭 Lưu ý khi sử dụng
- Luôn bắt đầu từ việc nhận diện cảm xúc của chính mình trước khi xử lý cảm xúc người khác.
- Thực hành lắng nghe tích cực (Active Listening) để hiểu sâu cảm xúc của đối phương.
- Khuyến khích văn hóa phản hồi tích cực và tôn trọng trong nhóm.
- Kết hợp kỹ thuật Cultural Awareness để tránh hiểu lầm trong môi trường đa văn hóa.
📎 Tải Template
👉 Bạn có thể tải Emotional Intelligence Template (biểu mẫu hướng dẫn phát triển và đánh giá trí tuệ cảm xúc trong nhóm) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/