🔄 Flowcharts (Lưu đồ quy trình)

🔍 Tổng quan

Flowcharts (Lưu đồ quy trình) là một kỹ thuật trong nhóm Data Representation Tools and Techniques, được sử dụng để mô tả trực quan các bước, luồng công việc, hoặc quá trình ra quyết định trong một quy trình cụ thể.

Lưu đồ giúp nhóm dự án hiểu rõ cách quy trình vận hành, nhận diện các điểm nghẽn (bottlenecks), bước dư thừa, và cơ hội cải tiến. Đây là công cụ nền tảng trong quản lý chất lượng, quy trình nghiệp vụ (BPM) và cải tiến liên tục (Continuous Process Improvement).

🎯 Mục tiêu sử dụng

Trực quan hóa quy trình hoặc hoạt động phức tạp.
Xác định bước giá trị gia tăng và bước không tạo giá trị.
Hỗ trợ phân tích nguyên nhân vấn đề hoặc sai sót.
Tạo tài liệu chuẩn hóa quy trình làm việc.
Hỗ trợ đào tạo nhân viên mới hoặc truyền thông nội bộ.

🧩 Cấu trúc của Flowchart

Một lưu đồ quy trình thường bao gồm các ký hiệu tiêu chuẩn:

Ký hiệu	Ý nghĩa
⭘ Terminator (Bắt đầu / Kết thúc)	Xác định điểm bắt đầu hoặc kết thúc của quy trình.
▭ Process (Quy trình / Hoạt động)	Đại diện cho một bước hoặc hành động trong quy trình.
◇ Decision (Quyết định / Rẽ nhánh)	Biểu thị điểm ra quyết định với các nhánh khác nhau (ví dụ: Có / Không).
⬒ Data / Input-Output (Dữ liệu)	Đại diện cho việc nhập hoặc xuất dữ liệu.
→ Arrow (Mũi tên)	Thể hiện hướng luồng công việc hoặc thứ tự thực hiện.

⚙️ Cách thực hiện Flowchart

Bước 1: Xác định phạm vi quy trình

Xác định điểm bắt đầu và kết thúc rõ ràng.
Ví dụ: “Từ lúc khách hàng gửi yêu cầu đến khi sản phẩm được bàn giao”.

Bước 2: Liệt kê các bước trong quy trình

Ghi tất cả các bước chính theo trình tự thực tế.
Có thể dựa trên tài liệu quy trình, phỏng vấn nhân viên, hoặc quan sát thực tế.

Bước 3: Xác định các điểm ra quyết định (Decision Points)

Những điểm cần lựa chọn hướng đi khác nhau (ví dụ: “Hồ sơ hợp lệ không?” → Có / Không).
Mỗi nhánh sẽ dẫn đến các hành động tương ứng.

Bước 4: Vẽ lưu đồ

Sử dụng các ký hiệu tiêu chuẩn và mũi tên thể hiện luồng công việc.
Dùng công cụ như Visio, Lucidchart, Miro, Draw.io hoặc FigJam để dễ chỉnh sửa.

Ví dụ mô tả dạng text:

(Start)
  ↓
[Nhận yêu cầu khách hàng]
  ↓
[Kiểm tra thông tin yêu cầu]
  ↓
◇ Yêu cầu hợp lệ?
  ├──> Có → [Thực hiện xử lý đơn hàng]
  │             ↓
  │           [Gửi sản phẩm]
  │             ↓
  │           (End)
  ↓
  Không → [Thông báo khách hàng bổ sung thông tin]
            ↓
          (End)

Biểu đồ thể hiện rõ luồng xử lý và điểm rẽ nhánh theo điều kiện.

Bước 5: Phân tích và tối ưu quy trình

Tìm các bước trùng lặp hoặc không tạo giá trị.
Đề xuất tự động hóa hoặc loại bỏ các bước thừa.
Cập nhật lại quy trình sau khi cải tiến.

💡 Ví dụ minh họa

Bối cảnh: Quy trình phê duyệt yêu cầu mua hàng trong doanh nghiệp.

Bước	Mô tả
1	Nhân viên tạo yêu cầu mua hàng (Purchase Request).
2	Trưởng bộ phận kiểm tra và phê duyệt.
3	Phòng Mua hàng xem xét báo giá và chọn nhà cung cấp.
4	Giám đốc tài chính phê duyệt ngân sách.
5	Đơn hàng được phát hành và gửi nhà cung cấp.

✅ Kết luận: Flowchart cho phép nhận thấy giai đoạn phê duyệt ngân sách thường chậm → có thể cải thiện bằng tự động hóa quy trình phê duyệt qua hệ thống ERP.

📘 Ứng dụng trong PMP

Plan Quality Management: Mô tả quy trình đảm bảo chất lượng.
Control Quality: Xác định điểm kiểm soát trong quy trình kiểm thử hoặc sản xuất.
Manage Quality: Phát hiện điểm nghẽn trong quy trình để cải tiến.
Plan Communications Management: Minh họa luồng thông tin giữa các bên liên quan.
Develop Project Management Plan: Chuẩn hóa quy trình thực hiện dự án.

⚙️ Lợi ích

Giúp hiểu rõ quy trình và mối quan hệ giữa các bước.
Hỗ trợ đào tạo, truyền thông, và cải tiến hiệu suất làm việc.
Xác định rủi ro hoặc lỗi tiềm ẩn trong quy trình.
Là cơ sở cho các kỹ thuật nâng cao như Process Analysis hoặc Root Cause Analysis.

⚡ Lưu ý khi áp dụng

Giữ lưu đồ đơn giản, dễ hiểu, và logic.
Nên có ký hiệu thống nhất trong toàn bộ dự án hoặc tổ chức.
Cập nhật Flowchart khi quy trình thay đổi.
Kết hợp với Check Sheet hoặc Control Chart để theo dõi hiệu quả quy trình.

📎 Tải Template

👉 Bạn có thể tải Flowchart Template (bao gồm mẫu ký hiệu, ví dụ minh họa và hướng dẫn thiết kế quy trình) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/