🔍 Tổng quan
Hierarchical Charts (Biểu đồ phân cấp) là kỹ thuật trong nhóm Data Representation Tools and Techniques, được sử dụng để thể hiện cấu trúc phân cấp giữa các thành phần, vai trò hoặc công việc trong dự án.
Kỹ thuật này giúp nhóm dự án hiểu rõ mối quan hệ cha – con giữa các yếu tố, từ đó xác định rõ trách nhiệm, phạm vi và luồng báo cáo (reporting structure).
Hai dạng biểu đồ phân cấp phổ biến trong quản lý dự án là:
- Organization Breakdown Structure (OBS) – Biểu đồ phân cấp tổ chức.
- Work Breakdown Structure (WBS) – Biểu đồ phân rã công việc.
- Resource Breakdown Structure (RBS) – Biểu đồ phân cấp nguồn lực.
🎯 Mục tiêu sử dụng
- Mô tả mối quan hệ và cấp độ giữa các phần tử trong dự án (tổ chức, công việc, nguồn lực).
- Xác định trách nhiệm và phạm vi công việc của từng cá nhân hoặc bộ phận.
- Tạo sự minh bạch trong cơ cấu quản lý và giao tiếp.
- Hỗ trợ theo dõi, giám sát và phân bổ nguồn lực hiệu quả.
🧩 Các loại Hierarchical Charts trong quản lý dự án
1. Organization Breakdown Structure (OBS)
Mô tả cơ cấu tổ chức của dự án, thể hiện ai chịu trách nhiệm cho từng phần việc trong WBS.
Ví dụ:
Project Manager
├── Technical Lead
│ ├── Backend Developer
│ └── Frontend Developer
├── QA Lead
│ ├── Tester 1
│ └── Tester 2
└── Business Analyst
✅ Ứng dụng: Giúp xác định ai phụ trách từng hạng mục trong dự án và đảm bảo rõ ràng luồng báo cáo.
2. Work Breakdown Structure (WBS)
Phân rã toàn bộ công việc của dự án thành các thành phần nhỏ hơn, dễ quản lý hơn.
Cấu trúc:
1. Dự án Phát triển Ứng dụng
1.1 Phân tích yêu cầu
1.2 Thiết kế hệ thống
1.3 Phát triển phần mềm
1.3.1 Lập trình Backend
1.3.2 Lập trình Frontend
1.4 Kiểm thử và triển khai
✅ Ứng dụng: Giúp xác định phạm vi công việc, phân bổ nhiệm vụ, và theo dõi tiến độ.
3. Resource Breakdown Structure (RBS)
Phân loại nguồn lực của dự án theo loại, nhóm hoặc kỹ năng.
Ví dụ:
Resources
├── Nhân lực
│ ├── Kỹ sư phần mềm
│ ├── Kiểm thử viên
│ └── Quản lý dự án
├── Thiết bị
│ ├── Máy chủ
│ └── Laptop / Thiết bị kiểm thử
└── Dịch vụ bên ngoài
├── Nhà cung cấp hosting
└── Dịch vụ kiểm thử bảo mật
✅ Ứng dụng: Giúp lập kế hoạch nguồn lực, chi phí và kiểm soát ngân sách hiệu quả.
⚙️ Cách thực hiện Hierarchical Chart
Bước 1: Xác định đối tượng cần phân cấp
- Là con người, công việc, hay nguồn lực?
- Chọn loại biểu đồ phù hợp: OBS, WBS hoặc RBS.
Bước 2: Thu thập dữ liệu và mối quan hệ
- Xác định các cấp cha – con (Parent – Child) giữa các thành phần.
- Đảm bảo mỗi nhánh có một mục tiêu rõ ràng.
Bước 3: Thiết kế biểu đồ
- Vẽ biểu đồ theo dạng cây (Tree Diagram) từ trên xuống.
- Có thể sử dụng công cụ như Lucidchart, Miro, Draw.io, Visio hoặc Notion.
Bước 4: Xác minh và cập nhật
- Kiểm tra với các bên liên quan để đảm bảo biểu đồ phản ánh chính xác cấu trúc thực tế.
- Cập nhật khi có thay đổi về phạm vi hoặc nguồn lực.
💡 Ví dụ minh họa thực tế
Bối cảnh: Dự án phát triển phần mềm ERP.
| Cấp độ | Thành phần | Mô tả |
|---|---|---|
| 1 | Dự án ERP | Mục tiêu tổng thể của dự án |
| 2 | Phân tích yêu cầu | Thu thập yêu cầu nghiệp vụ từ các phòng ban |
| 2 | Phát triển hệ thống | Bao gồm Backend và Frontend |
| 3 | Backend | API, cơ sở dữ liệu, xác thực người dùng |
| 3 | Frontend | Giao diện người dùng, tích hợp dashboard |
| 2 | Kiểm thử | Kiểm tra tính năng, hiệu suất, bảo mật |
✅ Kết luận: Biểu đồ phân cấp giúp nhóm dự án theo dõi từng hạng mục dễ dàng, gán trách nhiệm và đo lường tiến độ chi tiết hơn.
📘 Ứng dụng trong PMP
- Define Scope: Sử dụng WBS để xác định phạm vi dự án chi tiết.
- Plan Resource Management: Sử dụng RBS để xác định và phân bổ nguồn lực.
- Plan Communications Management: Sử dụng OBS để mô tả cấu trúc báo cáo và liên lạc.
- Develop Project Management Plan: Tổng hợp tất cả cấu trúc phân cấp để hình thành bức tranh tổng thể dự án.
⚙️ Lợi ích
- Giúp minh bạch hóa trách nhiệm và mối quan hệ trong dự án.
- Dễ dàng quản lý tiến độ, nguồn lực và phạm vi công việc.
- Hỗ trợ phân tích rủi ro theo từng cấp độ chi tiết.
- Là nền tảng cho lập kế hoạch, báo cáo và kiểm soát dự án.
⚡ Lưu ý khi áp dụng
- Mỗi cấp độ nên có độ chi tiết vừa đủ, tránh phân rã quá sâu gây phức tạp.
- Nên cập nhật biểu đồ thường xuyên khi có thay đổi về tổ chức hoặc phạm vi.
- Kết hợp với RAM (Responsibility Assignment Matrix) để thể hiện rõ trách nhiệm từng cá nhân.
- Có thể tích hợp vào project dashboard hoặc project wiki để tất cả thành viên dễ truy cập.
📎 Tải Template
👉 Bạn có thể tải Hierarchical Chart Template (bao gồm mẫu OBS, WBS, RBS và hướng dẫn vẽ biểu đồ phân cấp) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/