🔍 Tổng quan
Matrix-Based Charts (Biểu đồ dựa trên ma trận) là kỹ thuật thuộc nhóm Data Representation Tools and Techniques, được sử dụng để trực quan hóa các mối quan hệ giữa nhiều yếu tố hoặc nhóm thông tin phức tạp thông qua bố cục dạng lưới (matrix).
Khác với Matrix Diagrams chỉ thể hiện mối quan hệ hai chiều, Matrix-Based Charts có thể biểu diễn nhiều chiều dữ liệu cùng lúc — chẳng hạn như trách nhiệm, quyền hạn, rủi ro, ưu tiên, hoặc trạng thái — trên cùng một bảng.
Kỹ thuật này thường được ứng dụng trong quản lý vai trò, quản lý yêu cầu, quản lý rủi ro, quản lý thay đổi, và theo dõi tiến độ.
🎯 Mục tiêu sử dụng
- Mô tả và theo dõi mối quan hệ đa chiều giữa các yếu tố dự án.
- Xác định vai trò, trách nhiệm, quyền hạn hoặc trạng thái của từng thành phần.
- Giúp đảm bảo tính minh bạch và truy xuất nguồn gốc (traceability) trong dự án.
- Hỗ trợ ra quyết định nhanh dựa trên dữ liệu tổng hợp và trực quan.
- Là nền tảng cho các công cụ như RACI Matrix, Stakeholder Engagement Matrix, hoặc Requirements Traceability Matrix (RTM).
🧩 Các dạng phổ biến của Matrix-Based Charts
| Loại biểu đồ | Mô tả | Ứng dụng |
|---|---|---|
| RACI Matrix | Thể hiện vai trò và trách nhiệm của từng cá nhân hoặc nhóm đối với các công việc trong dự án. | Quản lý vai trò và trách nhiệm |
| Requirements Traceability Matrix (RTM) | Liên kết yêu cầu với test case, kết quả kiểm thử và deliverables. | Quản lý yêu cầu và chất lượng |
| Stakeholder Engagement Matrix | Theo dõi mức độ tham gia và ảnh hưởng của các bên liên quan. | Quản lý stakeholder |
| Risk Control Matrix (RCM) | Liệt kê rủi ro, kiểm soát, và tình trạng giảm thiểu. | Quản lý rủi ro |
| Change Impact Matrix | Đánh giá tác động của thay đổi đến phạm vi, chi phí, và tiến độ. | Quản lý thay đổi |
⚙️ Cách thực hiện Matrix-Based Chart
Bước 1: Xác định mục tiêu của biểu đồ
- Biểu đồ dùng để làm gì? (Phân quyền, theo dõi yêu cầu, đánh giá rủi ro…)
- Xác định các nhóm yếu tố sẽ được so sánh hoặc liên kết.
Bước 2: Thiết kế cấu trúc ma trận
- Xác định hàng và cột tương ứng với các nhóm yếu tố.
- Xác định ký hiệu hoặc giá trị thể hiện mối quan hệ tại điểm giao nhau (ví dụ: R, A, C, I hoặc mức tác động 1–5).
Ví dụ – RACI Matrix:
| Công việc / Vai trò | PM | Dev Lead | Tester | Client |
|---|---|---|---|---|
| Xác định yêu cầu | R | A | C | |
| Thiết kế hệ thống | A | R | ||
| Kiểm thử sản phẩm | R | C | ||
| Duyệt nghiệm thu | A |
✅ Giải thích:
- R (Responsible): Người thực hiện.
- A (Accountable): Người chịu trách nhiệm cuối cùng.
- C (Consulted): Người được tham khảo ý kiến.
- I (Informed): Người được thông báo.
Bước 3: Phân tích và xác nhận với stakeholder
- Kiểm tra tính hợp lý: có vai trò nào trùng lặp hoặc bị thiếu không?
- Đảm bảo mỗi công việc chỉ có một người “Accountable”.
Bước 4: Duy trì và cập nhật ma trận
- Cập nhật biểu đồ khi có thay đổi trong cấu trúc nhóm, phạm vi hoặc yêu cầu dự án.
- Theo dõi phiên bản để đảm bảo tính nhất quán.
💡 Ví dụ minh họa thực tế
Bối cảnh: Dự án phát triển ứng dụng di động.
| Yêu cầu / Trạng thái | Dev | QA | BA | Client |
|---|---|---|---|---|
| Login | Done | Passed | Approved | Confirmed |
| Product List | In Progress | Pending | Draft | Review |
| Checkout | Done | Failed | Review | Waiting |
✅ Kết luận: Biểu đồ này giúp PM nhanh chóng nhận biết module nào đang gặp vấn đề và bên liên quan nào cần được thông báo hoặc hành động.
📊 Minh họa dạng text
Yếu tố A →────────────┬────────────┬────────────┐
│ │ │
Yếu tố B ↓ [Trạng thái] [Vai trò] [Ảnh hưởng]
Biểu đồ thể hiện nhiều chiều thông tin cùng lúc, thường được sử dụng trong dashboard tổng hợp dự án.
📘 Ứng dụng trong PMP
- Plan Resource Management: Thiết lập RACI Chart cho việc phân công vai trò.
- Collect Requirements / Manage Quality: Áp dụng RTM để theo dõi yêu cầu và đảm bảo kiểm thử đầy đủ.
- Monitor Stakeholder Engagement: Dùng ma trận để đánh giá mức độ tham gia của stakeholder.
- Plan Risk Responses: Xây dựng Risk Control Matrix để theo dõi kiểm soát rủi ro.
- Perform Integrated Change Control: Sử dụng Change Impact Matrix để ra quyết định khi có thay đổi.
⚙️ Lợi ích
- Tăng minh bạch về vai trò, trách nhiệm và tiến độ.
- Hỗ trợ truy xuất nhanh thông tin giữa các nhóm yếu tố.
- Giúp ra quyết định nhanh dựa trên dữ liệu trực quan.
- Là công cụ kiểm soát và truyền thông mạnh mẽ trong mọi dự án.
⚡ Lưu ý khi áp dụng
- Giữ số lượng yếu tố hợp lý để dễ đọc và quản lý.
- Đảm bảo tất cả stakeholder hiểu rõ ký hiệu và quy ước trong biểu đồ.
- Cập nhật thường xuyên khi dự án có thay đổi.
- Có thể tích hợp với Dashboard hoặc Project Management Tools (như Jira, Notion, MS Project) để theo dõi tự động.
📎 Tải Template
👉 Bạn có thể tải Matrix-Based Charts Template (bao gồm RACI, RTM, Risk Control và Stakeholder Matrix) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/