Multicriteria Decision Analysis (MCDA) là một kỹ thuật trong nhóm Decision-Making Tools & Techniques, giúp nhà quản lý dự án đánh giá nhiều phương án dựa trên nhiều tiêu chí định lượng và định tính khác nhau. Thay vì chỉ xem xét một yếu tố duy nhất như chi phí, MCDA cho phép so sánh tổng thể các yếu tố như chi phí, rủi ro, khả năng thực hiện và ảnh hưởng đến các bên liên quan.
🎯 Mục đích
MCDA được sử dụng để chọn ra phương án tối ưu trong nhiều lựa chọn, khi mỗi phương án có các điểm mạnh và yếu tố ảnh hưởng khác nhau. Kỹ thuật này giúp đảm bảo quyết định có cơ sở, minh bạch, và giảm thiên vị cá nhân.
⚙️ Cách thực hiện
-
Xác định tiêu chí đánh giá
Liệt kê các tiêu chí quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định (chi phí, chất lượng, thời gian, rủi ro, sự hỗ trợ từ stakeholder…). -
Gán trọng số cho mỗi tiêu chí
Trọng số thể hiện mức độ quan trọng tương đối của từng tiêu chí so với mục tiêu chung. -
Chấm điểm các phương án
Mỗi phương án được đánh giá trên thang điểm nhất quán (ví dụ: 1–5 hoặc 1–10) theo từng tiêu chí. -
Tính điểm tổng hợp
Nhân điểm từng tiêu chí với trọng số, sau đó cộng tất cả các giá trị để xác định điểm tổng hợp cho từng phương án. -
Xếp hạng và chọn phương án tối ưu
Phương án có điểm tổng hợp cao nhất thường được ưu tiên lựa chọn.
📊 Ví dụ minh họa
Giả sử nhóm dự án đang cân nhắc chọn đối tác cung cấp phần mềm, dựa trên ba tiêu chí chính:
| Tiêu chí | Trọng số | Nhà cung cấp A | Nhà cung cấp B | Nhà cung cấp C |
|---|---|---|---|---|
| Chi phí (Cost) | 0.4 | 4 | 5 | 3 |
| Kinh nghiệm (Experience) | 0.3 | 5 | 3 | 4 |
| Chất lượng (Quality) | 0.3 | 4 | 4 | 5 |
| Tổng điểm (Weighted) | 4.4 | 4.2 | 4.1 |
➡️ Kết luận: Nhà cung cấp A được đánh giá là phù hợp nhất.
💡 Lợi ích
- Giúp đưa ra quyết định dựa trên cơ sở định lượng.
- Tăng tính minh bạch và giảm thiên vị trong quyết định.
- Khuyến khích sự tham gia và đồng thuận giữa các bên liên quan.
- Có thể áp dụng linh hoạt cho cả phân tích lựa chọn nhà cung cấp, đánh giá rủi ro, hoặc phân tích phương án chiến lược.
⚠️ Hạn chế
- Việc gán trọng số và điểm có thể mang tính chủ quan, đặc biệt khi thiếu dữ liệu hỗ trợ.
- Tốn thời gian và công sức để xây dựng bộ tiêu chí và tính toán chính xác.
- Phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu đầu vào và kinh nghiệm của nhóm đánh giá.
- Khi có quá nhiều tiêu chí, việc phân tích trở nên phức tạp và khó diễn giải.
🧭 Lưu ý khi sử dụng
- Trọng số phải được xác định một cách khách quan và có sự đồng thuận.
- Nên sử dụng các công cụ hỗ trợ phân tích (như Excel hoặc phần mềm MCDA chuyên dụng).
- Cần xem xét cả các yếu tố định tính như ảnh hưởng xã hội, đạo đức, và uy tín tổ chức.
📎 Tải Template
👉 Bạn có thể tải Multicriteria Decision Analysis Template (biểu mẫu phân tích quyết định đa tiêu chí) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/