Precedence Diagramming Method (PDM) hay Phương pháp sơ đồ thứ tự ưu tiên là một Tool and Technique thuộc nhóm Ungrouped Tools and Techniques trong PMBOK® Guide – Sixth Edition.
Kỹ thuật này được sử dụng chủ yếu trong quy trình Sequence Activities (Sắp xếp trình tự hoạt động) nhằm xác định và thể hiện mối quan hệ logic giữa các hoạt động trong dự án thông qua một sơ đồ mạng (network diagram).
PDM giúp Project Manager xây dựng cấu trúc logic của lịch trình, là cơ sở cho việc tính toán đường găng (Critical Path Method) và quản lý tiến độ tổng thể.
🎯 Mục đích của Precedence Diagramming Method
Mục tiêu của PDM là:
- Xác định thứ tự thực hiện hợp lý giữa các hoạt động trong dự án.
- Minh họa mối quan hệ phụ thuộc (dependencies) giữa các công việc.
- Làm cơ sở cho việc ước lượng thời gian, phân tích đường găng và quản lý tiến độ.
- Giúp phát hiện các xung đột logic và điều chỉnh kế hoạch kịp thời.
🔧 Các loại quan hệ trong PDM
PDM sử dụng bốn loại quan hệ logic chính giữa hai hoạt động (Activity A và Activity B):
-
Finish-to-Start (FS):
- Hoạt động B bắt đầu sau khi hoạt động A hoàn thành.
- Ví dụ: Không thể sơn tường (B) cho đến khi xây tường (A) xong.
-
Finish-to-Finish (FF):
- Hoạt động B hoàn thành chỉ khi hoạt động A hoàn thành.
- Ví dụ: Kiểm tra sản phẩm (B) chỉ hoàn tất khi sản xuất (A) đã hoàn tất.
-
Start-to-Start (SS):
- Hoạt động B chỉ có thể bắt đầu khi hoạt động A bắt đầu.
- Ví dụ: Đào móng (A) và bơm nước ngầm (B) bắt đầu song song.
-
Start-to-Finish (SF):
- Hoạt động B chỉ hoàn thành khi hoạt động A bắt đầu.
- Ví dụ: Ca trực đêm (B) chỉ kết thúc khi ca sáng (A) bắt đầu.
⚙️ Quy trình áp dụng Precedence Diagramming Method
-
Xác định danh sách hoạt động:
- Từ Activity List và Work Breakdown Structure (WBS).
-
Xác định mối quan hệ logic giữa các hoạt động:
- Sử dụng bốn loại quan hệ FS, FF, SS, SF để mô tả sự phụ thuộc.
-
Xác định độ dẫn (Lead) và độ trễ (Lag):
- Điều chỉnh thời gian chồng lấn hoặc chờ đợi giữa các hoạt động (nếu cần).
- Ví dụ: “Sơn lớp 2 có thể bắt đầu sau 2 ngày (lag) kể từ khi sơn lớp 1 hoàn thành.”
-
Vẽ sơ đồ mạng lưới (Network Diagram):
- Sử dụng các công cụ như Microsoft Project, Lucidchart hoặc sơ đồ thủ công.
- Các hoạt động được biểu diễn bằng ô chữ nhật (node), các mũi tên thể hiện mối quan hệ logic.
-
Xác minh và tối ưu hóa:
- Kiểm tra tính hợp lý của mối quan hệ, tránh vòng lặp hoặc logic không khả thi.
💡 Ví dụ minh họa thực tế
Trong một dự án phát triển phần mềm, các hoạt động được xác định như sau:
| ID | Hoạt động | Phụ thuộc | Loại quan hệ |
|---|---|---|---|
| A | Thu thập yêu cầu | – | – |
| B | Thiết kế hệ thống | A | FS |
| C | Phát triển phần mềm | B | FS |
| D | Kiểm thử hệ thống | C | FS |
| E | Triển khai | D | FS |
Khi thể hiện bằng sơ đồ PDM, ta có chuỗi A → B → C → D → E, thể hiện mối quan hệ tuần tự logic của các giai đoạn phát triển.
✅ Lợi ích của Precedence Diagramming Method
- Cung cấp cái nhìn trực quan về tiến trình dự án.
- Giúp xác định đường găng (Critical Path) chính xác.
- Hỗ trợ quản lý rủi ro tiến độ thông qua nhận diện các mối quan hệ chồng chéo.
- Dễ dàng điều chỉnh và cập nhật lịch trình khi có thay đổi.
- Là nền tảng cho việc phân tích What-if và Schedule Optimization.
⚠️ Mặt hạn chế
- Cần dữ liệu chính xác về hoạt động và phụ thuộc, nếu không sẽ gây sai lệch logic.
- Sơ đồ lớn và phức tạp có thể khó quản lý nếu có quá nhiều hoạt động.
- Việc điều chỉnh quan hệ giữa các hoạt động cần được kiểm tra kỹ để tránh xung đột.
🧭 Lưu ý khi sử dụng
- Luôn gắn mỗi mối quan hệ với lý do rõ ràng (vì sao cần FS, SS…).
- Kết hợp Leads and Lags để mô phỏng thực tế tốt hơn.
- Tránh Start-to-Finish trừ khi thật cần thiết (ít dùng trong thực tế).
- Duy trì sơ đồ mạng lưới cập nhật liên tục cùng với baseline tiến độ.
📎 Tải Template
👉 Bạn có thể tải Precedence Diagramming Method Template (Biểu mẫu và sơ đồ mạng lưới hoạt động) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/