⚖️ Risk Probability and Impact Assessment (Đánh giá xác suất và tác động rủi ro)

🔍 Tổng quan

Risk Probability and Impact Assessment là một kỹ thuật trong nhóm Data Analysis Techniques, được sử dụng trong quy trình Perform Qualitative Risk Analysis để đánh giá khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng của từng rủi ro đối với mục tiêu của dự án.

Kỹ thuật này giúp nhóm dự án định lượng hóa mức độ nghiêm trọng của rủi ro thông qua hai yếu tố chính:

Probability (Xác suất): Khả năng rủi ro xảy ra.
Impact (Tác động): Mức độ ảnh hưởng của rủi ro nếu nó xảy ra.

Kết quả của kỹ thuật này là cơ sở để xếp hạng rủi ro, ưu tiên xử lý, và lập kế hoạch ứng phó phù hợp.

🎯 Mục tiêu sử dụng

Đánh giá rủi ro theo cách có cấu trúc và định lượng.
Xác định rủi ro nào có mức ưu tiên cao nhất để quản lý trước.
Làm đầu vào cho Risk Matrix và Risk Register.
Tạo cơ sở cho các phân tích định lượng tiếp theo (như EMV, Monte Carlo).
Tăng sự thống nhất trong đánh giá giữa các thành viên nhóm.

🧩 Thành phần chính

1. Đánh giá xác suất (Probability)

Mức độ khả năng xảy ra của rủi ro, thường thể hiện bằng phần trăm hoặc thang điểm 1–5.

Mức	Mô tả	Xác suất (%)
1	Rất thấp	< 10%
2	Thấp	10–30%
3	Trung bình	31–50%
4	Cao	51–70%
5	Rất cao	> 70%

2. Đánh giá tác động (Impact)

Mức độ nghiêm trọng của rủi ro nếu xảy ra, đánh giá theo một hoặc nhiều tiêu chí (Chi phí, Tiến độ, Phạm vi, Chất lượng, Uy tín…).

Mức	Mô tả	Tác động (ví dụ về chi phí)
1	Không đáng kể	< 1% ngân sách
2	Nhỏ	1–5% ngân sách
3	Trung bình	6–10% ngân sách
4	Lớn	11–20% ngân sách
5	Nghiêm trọng	> 20% ngân sách

⚙️ Cách thực hiện

Bước 1: Thiết lập thang đo đánh giá

Xác định thang điểm (1–5 hoặc 1–10) cho cả Probability và Impact.
Mô tả rõ ràng từng mức để đảm bảo đánh giá nhất quán.

Bước 2: Đánh giá từng rủi ro

Sử dụng Expert Judgment hoặc Historical Data để xác định xác suất và tác động cho từng rủi ro trong Risk Register.

Bước 3: Tính điểm rủi ro (Risk Score)

Công thức cơ bản:

Risk Score = Probability × Impact

Ví dụ: Một rủi ro có xác suất 4 (Cao) và tác động 5 (Nghiêm trọng) → Risk Score = 4 × 5 = 20.

Bước 4: Tạo Ma trận Xác suất – Tác động (Risk Matrix)

Dựa vào điểm rủi ro, phân loại theo mức độ ưu tiên.

Impact 1	2	3	4	5
Prob 5	M	H	H	E	E
4	M	M	H	H	E
3	L	M	M	H	H
2	L	L	M	M	H
1	L	L	L	M	M

L = Low, M = Medium, H = High, E = Extreme.

Bước 5: Xếp hạng và ưu tiên rủi ro

Rủi ro High/Extreme: cần lập kế hoạch ứng phó chi tiết.
Rủi ro Medium: theo dõi định kỳ và chuẩn bị kế hoạch dự phòng.
Rủi ro Low: ghi nhận và theo dõi nếu có thay đổi.

Bước 6: Cập nhật Risk Register

Thêm Probability, Impact, Risk Score và mức độ ưu tiên vào hồ sơ rủi ro để phục vụ quá trình ra quyết định.

💡 Ví dụ minh họa

Bối cảnh: Dự án phát triển ứng dụng ngân hàng ghi nhận 3 rủi ro:

Rủi ro	Xác suất (1–5)	Tác động (1–5)	Risk Score	Mức độ
Trễ tiến độ do vendor	4	5	20	Cao
Lỗi bảo mật dữ liệu	3	5	15	Cao
Thay đổi yêu cầu khách hàng	2	3	6	Trung bình

Kết luận:

Hai rủi ro đầu cần ưu tiên lập kế hoạch ứng phó.
Rủi ro thứ ba chỉ cần giám sát định kỳ.

📘 Ứng dụng trong PMP

Perform Qualitative Risk Analysis: Đánh giá xác suất và tác động để xếp hạng rủi ro.
Plan Risk Responses: Xác định chiến lược phản ứng cho các rủi ro có điểm cao.
Monitor Risks: Theo dõi sự thay đổi trong xác suất hoặc tác động khi dự án tiến triển.
Plan Risk Management: Thiết lập hướng dẫn đánh giá rủi ro cho toàn bộ dự án.

⚙️ Lợi ích

Cung cấp phương pháp định lượng đơn giản nhưng hiệu quả cho việc đánh giá rủi ro.
Giúp nhóm dự án tập trung vào các rủi ro trọng yếu.
Tạo nền tảng cho các kỹ thuật định lượng nâng cao (EMV, Monte Carlo).
Tăng tính minh bạch và thống nhất trong quản lý rủi ro.

⚡ Lưu ý khi áp dụng

Các thang đo nên được hiệu chỉnh theo đặc thù dự án hoặc tổ chức.
Kết quả đánh giá vẫn mang tính chủ quan — cần sự tham gia của nhiều bên để giảm thiên vị.
Nên hiệu chỉnh lại định kỳ khi có dữ liệu mới hoặc khi rủi ro thay đổi.

📎 Tải Template

👉 Bạn có thể tải Risk Probability and Impact Assessment Template (bao gồm ma trận 5×5 và bảng tính điểm rủi ro) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/