🔍 Tổng quan
Stakeholder Analysis (Phân tích bên liên quan) là một kỹ thuật trong nhóm Data Analysis Techniques, được sử dụng trong quy trình Identify Stakeholders và Plan Stakeholder Engagement nhằm xác định, phân loại và hiểu rõ nhu cầu, kỳ vọng, cũng như mức độ ảnh hưởng của các bên liên quan (stakeholders) đối với dự án.
Phân tích này giúp nhà quản lý dự án lên chiến lược giao tiếp và quản lý phù hợp với từng nhóm đối tượng, đảm bảo sự ủng hộ tối đa và giảm thiểu xung đột trong quá trình triển khai.
🎯 Mục tiêu sử dụng
- Xác định ai là bên liên quan chính ảnh hưởng đến dự án.
- Hiểu rõ mức độ quyền lực, lợi ích và thái độ của từng bên.
- Dự đoán phản ứng của họ trước các quyết định hoặc thay đổi trong dự án.
- Lập chiến lược truyền thông và tương tác phù hợp để tăng mức độ hợp tác.
- Tạo nền tảng cho Stakeholder Engagement Plan.
🧩 Các bước thực hiện Stakeholder Analysis
1. Xác định danh sách bên liên quan (Stakeholder Identification)
- Thu thập thông tin từ Project Charter, tổ chức, tài liệu hợp đồng hoặc họp kickoff.
-
Bao gồm cả bên trong (internal) và bên ngoài (external) tổ chức:
- Internal: Sponsor, Project Team, Functional Managers, PMO.
- External: Khách hàng, nhà cung cấp, cơ quan quản lý, cộng đồng.
2. Thu thập thông tin đặc điểm của từng bên liên quan
- Vai trò trong dự án.
- Mức độ ảnh hưởng (Power / Authority).
- Mức độ quan tâm (Interest / Concern).
- Thái độ hiện tại (Supportive, Neutral, Resistant).
- Kênh giao tiếp ưa thích.
3. Phân loại và lập ma trận Stakeholder Matrix
Tùy theo mục tiêu dự án, có thể áp dụng các mô hình khác nhau để phân tích:
a. Power / Interest Grid (Ma trận Quyền lực – Lợi ích)
| Quan tâm thấp | Quan tâm cao | |
|---|---|---|
| Quyền lực cao | Giữ hài lòng (Keep Satisfied) | Quản lý chặt chẽ (Manage Closely) |
| Quyền lực thấp | Theo dõi (Monitor) | Giữ thông tin (Keep Informed) |
- Manage Closely: Bên liên quan có ảnh hưởng mạnh và quan tâm cao → cần tương tác thường xuyên.
- Keep Satisfied: Có quyền lực cao nhưng ít quan tâm → cần duy trì quan hệ tốt, tránh gây xung đột.
- Keep Informed: Có quan tâm nhưng ít quyền lực → nên cập nhật thường xuyên để giữ ủng hộ.
- Monitor: Theo dõi, chỉ tương tác khi cần thiết.
b. Power / Influence Grid (Ma trận Quyền lực – Ảnh hưởng)
Phân tích mối quan hệ giữa mức quyền lực và khả năng tác động đến quyết định dự án.
c. Impact / Influence Grid (Ma trận Ảnh hưởng – Tác động)
Phù hợp khi cần đánh giá mức độ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả và khả năng gây thay đổi.
d. Stakeholder Cube (Khối bên liên quan)
Kết hợp nhiều yếu tố (Power, Interest, Impact, Attitude) trong mô hình 3D → phù hợp với dự án phức tạp.
4. Đánh giá thái độ và kỳ vọng
- Phân tích xem mỗi bên liên quan ủng hộ, trung lập, hay phản đối dự án.
- Xác định nguyên nhân và khả năng thay đổi thái độ.
- Đặt mục tiêu: từ Neutral → Supportive hoặc từ Resistant → Neutral.
5. Lập chiến lược tương tác và truyền thông
- Đối với nhóm Manage Closely: Họp định kỳ, chia sẻ thông tin chi tiết, tham gia ra quyết định.
- Đối với nhóm Keep Satisfied: Báo cáo tóm tắt, mời tham gia khi có milestone quan trọng.
- Đối với nhóm Keep Informed: Cập nhật qua email, bản tin, dashboard.
- Đối với nhóm Monitor: Theo dõi phản ứng, duy trì mối quan hệ cơ bản.
💡 Ví dụ minh họa
Bối cảnh: Dự án phát triển hệ thống CRM cho doanh nghiệp.
| Bên liên quan | Quyền lực | Lợi ích | Vị trí ma trận | Chiến lược tương tác |
|---|---|---|---|---|
| Giám đốc CNTT | Cao | Cao | Manage Closely | Họp định kỳ, tham gia ra quyết định |
| Trưởng phòng Bán hàng | Trung bình | Cao | Keep Informed | Cập nhật hàng tuần, mời góp ý khi test UAT |
| Nhà cung cấp phần mềm | Cao | Trung bình | Keep Satisfied | Báo cáo tiến độ hàng tháng |
| Nhân viên sử dụng hệ thống | Thấp | Cao | Keep Informed | Hướng dẫn sử dụng, khảo sát ý kiến |
| Bộ phận kế toán | Thấp | Thấp | Monitor | Gửi thông tin khi có thay đổi liên quan |
📘 Ứng dụng trong các quy trình PMP
- Identify Stakeholders: Xác định toàn bộ bên liên quan và mức độ ảnh hưởng.
- Plan Stakeholder Engagement: Xây dựng chiến lược giao tiếp phù hợp với từng nhóm.
- Manage Stakeholder Engagement: Thực hiện và điều chỉnh tương tác để đảm bảo hợp tác hiệu quả.
- Monitor Stakeholder Engagement: Theo dõi sự thay đổi thái độ, phản ứng và điều chỉnh chiến lược khi cần.
⚙️ Lợi ích
- Giúp hiểu rõ mạng lưới ảnh hưởng và quyền lực trong dự án.
- Tăng khả năng quản lý xung đột và duy trì sự ủng hộ.
- Hỗ trợ giao tiếp hiệu quả hơn với từng nhóm đối tượng.
- Cải thiện hiệu quả thực thi và tỷ lệ thành công của dự án.
- Tạo cơ sở dữ liệu cho Stakeholder Register và Communication Plan.
⚡ Lưu ý khi áp dụng
- Danh sách và mức độ ảnh hưởng của bên liên quan cần được cập nhật liên tục.
- Tránh đánh giá chủ quan — nên tham khảo nhiều nguồn thông tin.
- Trong dự án lớn, nên sử dụng phần mềm quản lý stakeholder để theo dõi mối quan hệ.
- Kết hợp với Stakeholder Engagement Assessment Matrix để đo lường sự thay đổi trong thái độ.
📎 Tải Template
👉 Bạn có thể tải Stakeholder Analysis Template (bao gồm Power/Interest Grid và Stakeholder Register mẫu) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/