📊 Three-Point Estimating (Ước lượng ba điểm)

Three-Point Estimating (Ước lượng ba điểm) là một Tool and Technique thuộc nhóm Ungrouped Tools and Techniques trong PMBOK® Guide – Sixth Edition.

Kỹ thuật này được sử dụng trong các quy trình Estimate Activity Durations (Ước lượng thời lượng hoạt động), Estimate Costs (Ước lượng chi phí) và Estimate Activity Resources (Ước lượng tài nguyên).

Three-Point Estimating giúp giảm thiểu sai lệch trong ước lượng bằng cách xem xét ba kịch bản khả thi – tốt nhất, trung bình và xấu nhất – từ đó cung cấp giá trị kỳ vọng thực tế hơn cho thời gian hoặc chi phí dự án.

🎯 Mục đích của Three-Point Estimating

Mục tiêu chính của Three-Point Estimating là:

Tăng độ chính xác trong ước lượng bằng cách giảm thiên vị chủ quan.
Xem xét yếu tố không chắc chắn và biến động rủi ro trong kế hoạch.
Cung cấp giá trị kỳ vọng hợp lý (expected value) để làm cơ sở cho tiến độ và ngân sách.
Hỗ trợ phân tích xác suất và mô phỏng Monte Carlo.

🔧 Ba điểm ước lượng cơ bản

Kỹ thuật này dựa trên ba giá trị ước lượng chính:

Optimistic (O): Thời gian hoặc chi phí tốt nhất có thể xảy ra, khi mọi điều kiện thuận lợi.
Most Likely (M): Giá trị khả thi nhất, phản ánh điều kiện thực tế bình thường.
Pessimistic (P): Thời gian hoặc chi phí xấu nhất có thể xảy ra, khi có sự cố hoặc rủi ro.

🧮 Công thức tính giá trị kỳ vọng (Expected Value)

Có hai công thức phổ biến trong Three-Point Estimating:

1. Công thức Trung bình giản đơn (Simple Average):

E = (O + M + P) / 3

Áp dụng khi phân phối giá trị gần như đối xứng, rủi ro không lớn.

2. Công thức PERT (Program Evaluation and Review Technique):

E = (O + 4M + P) / 6

Trọng số 4 được gán cho giá trị Most Likely (M) để phản ánh khả năng xảy ra cao nhất.
Thường được sử dụng trong các dự án có mức độ không chắc chắn cao.

Ngoài ra, độ lệch chuẩn (σ) có thể được tính để phản ánh rủi ro của ước lượng:

σ = (P - O) / 6

⚙️ Quy trình áp dụng Three-Point Estimating

Xác định đối tượng cần ước lượng:
- Hoạt động, chi phí, tài nguyên hoặc phạm vi công việc cụ thể.
Thu thập dữ liệu và giả định:
- Dựa trên ý kiến chuyên gia (Expert Judgment), dữ liệu lịch sử và đặc thù dự án.
Đưa ra ba giá trị O, M, P:
- Thảo luận cùng nhóm chuyên môn để đảm bảo thống nhất và hợp lý.
Tính giá trị kỳ vọng (E):
- Áp dụng công thức phù hợp (Simple hoặc PERT).
Phân tích độ lệch và rủi ro:
- Tính độ lệch chuẩn, hoặc kết hợp với Monte Carlo Simulation để đánh giá xác suất.
Ghi nhận và cập nhật:
- Lưu kết quả vào Activity Duration Estimates hoặc Cost Estimates.

💡 Ví dụ minh họa thực tế

Dự án ước lượng thời gian để phát triển một module phần mềm:

Loại ước lượng	Giá trị (ngày)
Optimistic (O)	8
Most Likely (M)	10
Pessimistic (P)	14

Áp dụng công thức PERT:

E = (8 + 4×10 + 14) / 6 = 10.67 (≈ 11 ngày)
σ = (14 - 8) / 6 = 1

⮕ Kết quả: Thời lượng kỳ vọng là 11 ngày, với độ lệch chuẩn 1 ngày, nghĩa là có 68% khả năng hoàn thành trong khoảng 10–12 ngày.

✅ Lợi ích của Three-Point Estimating

Phản ánh thực tế hơn so với ước lượng đơn giá trị.
Giảm sai lệch và thiên vị cá nhân trong ước lượng.
Hỗ trợ phân tích rủi ro định lượng.
Tăng khả năng kiểm soát chi phí và tiến độ.
Tạo cơ sở dữ liệu chuẩn hóa cho các dự án sau.

⚠️ Mặt hạn chế

Phụ thuộc vào độ chính xác của đầu vào (O, M, P).
Nếu chuyên gia thiên vị, kết quả có thể bị méo mó.
Không phù hợp với hoạt động quá mơ hồ hoặc chưa có dữ liệu lịch sử.
Tốn thời gian nếu áp dụng cho quá nhiều hạng mục nhỏ.

🧭 Lưu ý khi sử dụng

Luôn kết hợp với Expert Judgment để đảm bảo giá trị thực tế.
Nên áp dụng công thức PERT khi dự án có nhiều yếu tố rủi ro.
Có thể kết hợp với Reserve Analysis để xác định mức dự phòng phù hợp.
Ghi rõ giả định và cơ sở ước lượng trong Basis of Estimates.

📎 Tải Template

👉 Bạn có thể tải Three-Point Estimating Template (Biểu mẫu ước lượng ba điểm cho chi phí và tiến độ) tại:
🔗 https://nguyenhainam.info/pm-toolbox/